علي بن حسين انصارى شيرازى
283
اختيارات بديعى ( قسمت مفردات ) ( فارسى )
طراغيون نباتيست كه از جزيرهء اقريطس رويد و صمغ آن در اول درجهء سئوم بود سنگ گرده بريزاند و حيض براند درخت وى مانند درخت مصطلى بود طرديلون سيساليوس بود و گفته شد طروقوقون طريقوقن گويند و مسقلن و اونيا نيز گويند و آن زعرور است و گفته شد طروغلودفطس عصفور الشوك بود و عصفور السياح نيز گويند مؤلف گويد آن مرغى است به مقدار گنجشك و در بال وى پرى زرد بود و نقطهاى سياه بر دنبال وى بود و در لب آبها نشيند و دنبال وى دراز بود و دايم در حركت باشد بشيرازى آن را دسنك باكنك خوانند سنگ مثانه بريزاند و نگذارد كه دگر جمع شود و ديسقوريدوس گويد چون از جوف وى اندكى بخورند سنگ بريزاند و وى را صفراغون و طرغلوديس نيز گويند طرحماطيقون نوعى از سرمه بود طريفان نباتيست كه در بهار رويد و گل آن مانند گل خسق بود زرد گرد و بر گرد گل خار داشته باشد و بشيرازى انكريز خوانند و آن قرطم برى بود و گفته شود و اگر طبيخ وى بر گزندگى افعى ريزند درد ساكن گرداند و بر عضوى سليم ريزند همان درد و زحمت پيدا كنند كه از گزندگى افعى صاحب مخزن الادويه مىنويسد : طريفان طريفوليون است و قرطم برى را نيز نامند و شيخ الرئيس در قانون گفته نباتيست ربيعى تخم آن شبيه به اصفر طفشيل عدس مقشر بود كه با سركه پخته باشند صاحب تحفه اضافه مىكند كه : از اغذيه قديميه و مقوى معده حاره است و جهت تبهاى بلغمى مركبه و صفراوى و قطع نمودن حيض و سلس البول و تسكين حدت خون و صفرا و امراض سوداوى و اعضاى عصبانى مفيد و قاطع باه است طلق كوكب الارض خوانند و عرق العروس نيز گويند و بيونانى اسطراى و تفسير آن بكوكب الارض كنند و رازى گويد سه نوع بود هندى و يمانى و اندلسى يمانى نيكوتر بود و تنك و براق بود و هندى به شكل يمانى بود ليكن عمل وى نكند و اندلسى صحيفه وى بهترتر بود و غافقى گويد كه آن نوعى حيين بود كه معروف بود به عرق العروس و ارسطو گويد خاصيت طلق آنست كه اگر به هاون يا بآهن و مطرقه و هر چيزها كه بدان توان كوفت بكوبند كوفته نگردد مگر كه به حجر الماس بشكنند و قطعا وى را سحق نتوانند كرد مگر وقتى كه چند سنگ كوچك با وى منضم گردانند و در خرقهء خشن يا موئيه بندند و در آب بجنبانند تا جسم وى خورده گردد و بگدازد و على بن محمد گويد حل وى چنان كنند كه در خرقه ببندند با سنگ چند خرد و در آب